Sağlık Anksiyetesi Nedir? Belirtileri ve Tedavi Süreci | Uzm. Kl. Psk. Buse Gözcü

Sağlık Anksiyetesi Nedir?

Vücudumuzda zaman zaman ağrı, yorgunluk, çarpıntı veya baş dönmesi gibi belirtiler yaşayabiliriz. Çoğu zaman bu belirtiler geçicidir ve ciddi bir sağlık sorununa işaret etmez. Ancak bazı kişiler için en küçük bedensel değişiklik bile yoğun bir kaygıya neden olabilir.

Sağlık anksiyetesi, kişinin sağlığıyla ilgili sürekli ve yoğun endişe yaşaması, bedensel belirtileri ciddi hastalıklarla ilişkilendirmesi ve bu kaygının günlük yaşamını etkilemesiyle karakterizedir.

Örneğin kısa süreli bir baş ağrısı yaşayan biri bunu uykusuzluk yerine beyin tümörünün belirtisi olarak yorumlayabilir. Kalp atışındaki hafif bir hızlanmayı ise kalp krizi geçirdiğinin kanıtı gibi algılayabilir.

Bu düşünceler kişinin gerçekten hasta olduğu anlamına gelmez. Ancak yaşadığı kaygı oldukça gerçektir ve yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.

Sağlık Anksiyetesi ile Sağlığına Dikkat Etmek Aynı Şey midir?

Hayır.

Sağlığına özen göstermek; düzenli kontroller yaptırmak, dengeli beslenmek ve belirtileri gerektiğinde değerlendirmek sağlıklı davranışlardır.

Sağlık anksiyetesinde ise kişi:

• Sürekli hastalık ihtimalini düşünür.

• Bedenini sık sık kontrol eder.

• Normal bedensel duyumları tehlikeli olarak yorumlar.

• Aldığı güvencelere rağmen rahatlayamaz.

Buradaki temel fark, kaygının kişinin yaşamını yönetmeye başlamasıdır.

Sağlık Anksiyetesinin Belirtileri Nelerdir?

Sağlık anksiyetesi hem düşünceleri hem davranışları etkileyebilir.

Zihinsel belirtiler

• Sürekli ciddi bir hastalığı olduğunu düşünmek

• En kötü senaryoyu hayal etmek

• Doktorun gözden kaçırdığı bir şey olduğuna inanmak

• Test sonuçlarına rağmen rahatlayamamak

• Bedensel belirtileri sürekli analiz etmek

Davranışsal belirtiler

• İnternetten sık sık hastalık araştırmak

• Nabzını veya tansiyonunu sürekli ölçmek

• Aynada bedenini kontrol etmek

• Sık sık doktora başvurmak

• Yakınlarından sürekli güvence istemek

Bazı kişiler ise tam tersine doktora gitmekten kaçınabilir. Çünkü kötü bir tanı alma ihtimali onları yoğun şekilde korkutabilir.

İnternette Belirti Araştırmak Kaygıyı Artırabilir mi?

Birçok kişi yaşadığı belirtiyi anlamak için internette araştırma yapar. Bu anlaşılabilir bir davranıştır. Ancak sağlık anksiyetesi olan kişiler için bu araştırmalar çoğu zaman rahatlatıcı olmak yerine kaygıyı artırabilir.

Örneğin basit bir baş ağrısını araştırırken ciddi hastalıklarla ilgili içeriklere ulaşmak, "Acaba bende de var mı?" düşüncesini güçlendirebilir.

Bu durum bazen "siberkondri" olarak da adlandırılır. Yani internet üzerinden sağlık bilgisi aramanın kaygıyı beslemesi.

Sağlık Anksiyetesi Neden Gelişebilir?

Tek bir neden yoktur. Birden fazla etken birlikte rol oynayabilir.

Olası etkenler arasında:

• Çocuklukta ciddi hastalık deneyimleri

• Yakın birinin ağır hastalık geçirmesi

• Daha önce yaşanan sağlık sorunları

• Kaygıya yatkın kişilik özellikleri

• Belirsizliğe tahammül etmekte zorlanmak

• Bedensel duyumlara aşırı dikkat etmek

Her sağlık anksiyetesi yaşayan kişinin öyküsü farklıdır.

Sağlık Anksiyetesi Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?

Yoğun sağlık kaygısı zamanla yaşamın birçok alanını etkileyebilir.

Kişi:

• İşine odaklanmakta zorlanabilir.

• Sürekli bedenini dinleyebilir.

• Sosyal etkinliklerden uzaklaşabilir.

• Yeni belirtiler fark etme korkusuyla egzersiz yapmaktan kaçınabilir.

• Gününün önemli bir bölümünü hastalık araştırarak geçirebilir.

Kaygı arttıkça yaşam alanı daralabilir.

Sürekli Güvence Aramak Neden Kaygıyı Sürdürür?

Sağlık anksiyetesi yaşayan kişiler çoğu zaman rahatlamak için güvence ararlar.

Örneğin:

• "Sence ciddi bir şey olabilir mi?"

• "Doktor gerçekten doğru değerlendirmiş midir?"

• "Bir kez daha test yaptırsam mı?"

Bu güvence kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak zamanla zihin, "Rahatlamak için sürekli kontrol etmem gerekiyor." şeklinde öğrenebilir. Bu da kaygının sürmesine katkıda bulunabilir.

Sağlık Anksiyetesi Nasıl Tedavi Edilir?

Sağlık anksiyetesi tedavi edilebilir bir durumdur.

Psikoterapi sürecinde amaç:

• Bedensel belirtileri yorumlama biçimini anlamak,

• Kaygıyı sürdüren düşünce kalıplarını fark etmek,

• Sürekli kontrol ve güvence arama davranışlarını azaltmak,

• Belirsizliğe tahammül becerisini geliştirmek,

• Kaygıyla daha sağlıklı baş etme yolları kazanmaktır.

Gerekli görülen durumlarda psikiyatrist değerlendirmesiyle ilaç tedavisi de planlanabilir.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlar sizde varsa profesyonel destek almak faydalı olabilir:

• Sürekli ciddi bir hastalığınız olduğundan endişe ediyorsanız,

• Tıbbi değerlendirmeler normal olmasına rağmen rahatlayamıyorsanız,

• Gün içinde sık sık hastalık araştırıyorsanız,

• Sağlık kaygınız işinizi, ilişkinizi veya sosyal yaşamınızı etkiliyorsa,

• Bedensel belirtiler nedeniyle sürekli tetikte hissediyorsanız.

Sık Sorulan Sorular

Sağlık anksiyetesi gerçek belirtilere neden olabilir mi?

Kaygı; çarpıntı, kas gerginliği, mide rahatsızlığı ve baş dönmesi gibi bedensel belirtilerle birlikte görülebilir. Ancak yeni veya açıklanamayan belirtilerin tıbbi olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Sürekli doktora gitmek sağlık anksiyetesi belirtisi midir?

Tek başına değildir. Ancak yoğun kaygı nedeniyle sık sık değerlendirme istemek ve normal sonuçlara rağmen rahatlayamamak sağlık anksiyetesinde görülebilir.

Sağlık anksiyetesi tedavi edilebilir mi?

Evet. Psikoterapi ve gerektiğinde psikiyatrik destekle birçok kişi sağlıkla ilgili kaygılarını daha etkili yönetmeyi öğrenebilir.

Sonuç

Sağlıkla ilgili endişe duymak zaman zaman herkesin yaşayabileceği doğal bir deneyimdir. Ancak bu endişe sürekli hale geliyor, günlük yaşamınızı etkiliyor ve zihninizin büyük bölümünü meşgul ediyorsa, bunun altında sağlık anksiyetesi olabilir. Bu durum, uygun değerlendirme ve psikolojik destekle ele alınabilir. Amaç, bedensel belirtileri görmezden gelmek değil; onları daha gerçekçi bir çerçevede değerlendirebilmek ve kaygının yaşamınızı yönetmesini engellemektir.