Panik Atak Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi | Uzm. Kl. Psk. Buse Gözcü
- 1 gün önce
- 4 dakikada okunur
Yazar: Uzman Klinik Psikolog Buse Gözcü
Panik Atak Nedir?
Panik atak, yoğun korku veya rahatsızlık hissinin kısa süre içinde hızla yükseldiği ve hem bedensel hem de zihinsel belirtilerle kendini gösterdiği bir durumdur. Panik atak yaşayan kişiler çoğu zaman kalp krizi geçirdiklerini, nefes alamadıklarını ya da kontrolünü kaybedeceklerini düşünebilir.
Yaşanan belirtiler oldukça gerçek ve yoğun hissedilse de, panik atak tek başına yaşamı tehdit eden bir durum değildir. Bununla birlikte, ilk kez ortaya çıkan göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma hissi gibi belirtilerin başka tıbbi nedenlerden kaynaklanabileceği de göz önünde bulundurulmalı ve gerektiğinde hekim değerlendirmesi yapılmalıdır.
Panik atak tek başına bir ruh sağlığı tanısı değildir. Farklı ruh sağlığı durumlarında görülebileceği gibi, bazı kişiler yaşamları boyunca yalnızca bir veya birkaç kez panik atak yaşayabilir.
Panik Atak Sırasında Neler Yaşanır?
Panik atak genellikle beklenmedik bir anda başlayabilir. Kişi iş yerinde, evde, araba kullanırken ya da dinlenirken aniden yoğun bir korku hissedebilir.
Atak sırasında sıkça dile getirilen ifadeler şunlardır:
"Kalbim çok hızlı atıyordu."
"Nefes alamıyordum."
"Bayılacağımı sandım."
"Öleceğimi düşündüm."
"Kontrolümü kaybedecekmişim gibi hissettim."
"Bulunduğum ortam bana gerçek dışı geldi."
Bu deneyim ilk kez yaşandığında oldukça korkutucu olabilir ve kişi tekrar aynı durumu yaşayacağı endişesi geliştirebilir.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak belirtileri kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
Fiziksel belirtiler
Kalp çarpıntısı
Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi
Nefes darlığı
Boğuluyormuş gibi hissetme
Terleme
Titreme
Baş dönmesi
Denge kaybı hissi
Mide bulantısı
Karın rahatsızlığı
Ellerde ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
Üşüme ya da sıcak basması
Zihinsel belirtiler
Ölüm korkusu
Kontrolünü kaybetme korkusu
Delireceği düşüncesi
Bayılma korkusu
Çevrenin gerçek dışı hissedilmesi
Kendini bedeninden kopmuş gibi hissetme
Bu belirtiler genellikle kısa sürede en yoğun seviyesine ulaşır ve ardından azalmaya başlar.
Panik Atak Ne Kadar Sürer?
Panik atakların süresi kişiden kişiye değişebilir. Çoğu atak birkaç dakika içinde en yoğun seviyesine ulaşır ve daha sonra belirtiler azalmaya başlar.
Bazı kişilerde yoğun bedensel yorgunluk hissi veya hafif kaygı, ataktan sonra bir süre daha devam edebilir.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın tek bir nedeni yoktur. Birçok biyolojik, psikolojik ve çevresel faktör birlikte etkili olabilir.
Olası etkenler arasında:
Yoğun stres
Travmatik yaşantılar
Uzun süredir devam eden kaygı
Genetik yatkınlık
Büyük yaşam değişiklikleri
Uyku düzensizliği
Aşırı kafein tüketimi
yer alabilir.
Bazı kişilerde ise belirgin bir tetikleyici olmadan da panik atak görülebilir.
Panik Atak Sırasında Vücutta Neler Olur?
Panik atak sırasında beyin, gerçek bir tehlike olmasa bile alarm sistemini devreye sokabilir. Bunun sonucunda "savaş ya da kaç" tepkisi aktive olur.
Bu süreçte:
Kalp daha hızlı atar.
Solunum hızlanır.
Kaslar gerilir.
Dikkat olası tehlikelere yönelir.
Adrenalin salgılanır.
Bu değişiklikler aslında vücudun kendini koruma mekanizmasının bir parçasıdır. Ancak kişi bu belirtileri ciddi bir sağlık sorunu olarak yorumladığında kaygı daha da artabilir ve belirtiler şiddetlenebilir.
Panik Atak ile Panik Bozukluk Aynı Şey midir?
Hayır.
Panik atak, belirtilerin yaşandığı kısa süreli bir deneyimdir.
Panik bozukluk ise kişinin tekrarlayan panik ataklar yaşaması ve yeni bir atak geçirme korkusuyla günlük yaşamının etkilenmesiyle karakterize edilen bir ruh sağlığı durumudur.
Her panik atak yaşayan kişide panik bozukluk gelişmez.
Panik Atak Sırasında Ne Yapılabilir?
Panik atak sırasında belirtileri tamamen durdurmaya çalışmak yerine, onları anlamaya ve yönetmeye odaklanmak daha işlevsel olabilir.
Şunlar yardımcı olabilir:
Nefesinizi yavaşlatmaya değil, düzenli şekilde takip etmeye çalışın.
Ayaklarınızın yere temasını hissedin.
Bulunduğunuz ortamda gördüğünüz nesnelere odaklanın.
Belirtilerin geçici olduğunu kendinize hatırlatın.
Mümkünse bulunduğunuz ortamdan panikle kaçmadan beklemeye çalışın.
Her bireyin ihtiyaçları farklıdır; bu öneriler profesyonel değerlendirme yerine geçmez.
Panik Ataktan Sonra Neden Sürekli Yeni Bir Atak Geçireceğim Diye Düşünürüm?
İlk panik atak deneyimi birçok kişi için oldukça korkutucudur. Bu nedenle kişi bir sonraki atağın ne zaman geleceğini düşünmeye başlayabilir.
Bu beklenti kaygısı nedeniyle:
Nabzını sık sık kontrol edebilir.
Kalabalık ortamlardan kaçınabilir.
Spor yapmaktan çekinebilir.
Tek başına dışarı çıkmak istemeyebilir.
Bu kaçınma davranışları kısa süreli rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygının sürmesine katkıda bulunabilir.
Panik Atak Tedavi Edilebilir mi?
Evet.
Panik atak yaşayan birçok kişi uygun tedaviyle belirtilerini yönetmeyi öğrenebilir.
Psikoterapi sürecinde:
Panik döngüsü anlaşılır.
Bedensel belirtilerin nasıl yorumlandığı ele alınır.
Kaçınma davranışları üzerinde çalışılır.
Kaygıyla baş etme becerileri geliştirilir.
Gerektiğinde psikiyatrist değerlendirmesi sonucunda ilaç tedavisi de planlanabilir.
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda profesyonel destek almak faydalı olabilir:
Tekrarlayan panik ataklar yaşıyorsanız,
Yeni bir atak geçirme korkusu günlük yaşamınızı etkiliyorsa,
Kaygınız nedeniyle sosyal ortamlardan kaçınıyorsanız,
İşe veya okula gitmekte zorlanıyorsanız,
Sürekli fiziksel belirtiler nedeniyle endişe duyuyorsanız.
Erken dönemde alınan destek, panik döngüsünün güçlenmesini önlemeye yardımcı olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Panik atak kalp krizine neden olur mu?
Panik atak belirtileri kalp krizine benzeyebilir ancak aynı durum değildir. Bununla birlikte, özellikle ilk kez yaşanan göğüs ağrısı veya nefes darlığı gibi belirtiler için tıbbi değerlendirme önemlidir.
Panik atak sırasında bayılır mıyım?
Birçok kişi bayılacakmış gibi hissetse de panik atak sırasında bayılma sık görülen bir durum değildir. Ancak yeni başlayan veya farklı özellikteki belirtiler mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Panik atak tamamen geçer mi?
Birçok kişi uygun psikoterapi ve gerektiğinde psikiyatrik tedaviyle panik ataklarını yönetmeyi öğrenebilir ve yaşam kalitesinde belirgin iyileşme yaşayabilir.
Sonuç
Panik atak yaşamak son derece korkutucu olabilir. Ancak yaşanan yoğun belirtiler, tek başına ciddi bir fiziksel hastalık yaşandığı anlamına gelmez. Panik ataklar tekrar etmeye başladıysa veya yaşamınızı kısıtlıyorsa, profesyonel destek almak hem belirtileri anlamanıza hem de panik döngüsünü kırmanıza yardımcı olabilir.
Yorumlar